Draken- en Leeuwendans
De Drakendans De Chinese Drakendans is een culturele dans waarbij een lange draak, gemaakt van materialen
als hout, stof, ijzerdraad, papier-maché of crępepapier, wordt voortbewogen door meerdere
mensen door middel van stokken op bepaalde plaatsen onder de draak.
Vaak loopt er ook nog iemand voor op met een bol op een stok om de richting aan te geven die
de draak moet volgen. De draken worden in felle kleuren als geel, rood, blauw en groen gemaakt.
De drakendans wordt gedanst op feesten zoals het Chinese Nieuwjaar gedanst, meestal buiten.
Ze staat symbool voor het verdrijven van boze en kwade geesten.
De oorsprong van de Leeuwendans De Chinese Leeuwendans wordt gedanst sinds de Tang-dynastie (618-906 na Chr.)
Er bestaan verschillende verhalen over het ontstaan hiervan. Vier vind je hier terug.
1. Volgens een legende had de Chinese Keizer gedroomd over een vreemd dier dat zijn leven redde.
De volgende ochtend vertelde hij zijn dienaren over deze droom. Eén van hen herkende in dat vreemde
wezen een dier uit het westen, namelijk de leeuw. De lijfwachten van de keizer moesten zich bewegen
zoals de leeuw in de droom van de keizer, waarmee de eerste leeuwendans een feit was.
2. Een ander verhaal vertelt dat een leeuw een klein dorp terroriseerde en daar een hoop schade aanrichtte.
Een expert in de vechtsport Wushu probeerde met zijn technieken om de leeuw te verslaan, maar zonder
succes. Hij trainde toen een aantal dorpsbewoners in wushu. Uiteindelijk met z'n allen lukte het om de leeuw te verslaan.
Om de overwinning te vieren en de dappere strijders te eren volgden de overige dorpsbewoners de stappen van de strijders in het gevecht.
Daarmee was volgens dit verhaal de leeuwendans geboren en klaar om tot in de lengte van jaren gedanst te worden bij feestelijke gelegenheden.
De oudste verhalen stammen uit 2697 v.Chr. uit de periode van de legendarische Gele Keizer .
Door deze link van de leeuw aan het monster Nian wordt de legende van Xi en Nian weer ontkracht.
3. Vlak voor het nieuwe jaar verscheen een monster dat mensen en dieren op at. Zijn naam was Nian, wat klinkt als het Chinese woord voor “jaar’.
Hij was zo snel en zo sterk dat zelfs de os en de tijger (uit de Chinese dierenriem) hem niet aan konden.
De mensen vroegen toen de leeuw om hulp. De leeuw zette zijn borst op, hief zijn machtige hoofd en schudde zijn manen en verwondde Nian,
die met de staart tussen zijn benen afdroop, roepende “Ik kom terug, ik neem wraak!”
Precies een jaar later was de Nian terug. De leeuw was er niet meer omdat hij na zijn daad was gevraagd de keizerlijke poort te bewaken.
De dorpsbewoners maakten zelf een leeuw, van bamboe en doeken. Twee dappere mannen kropen onder de “leeuw”, en lieten hem rennen,
springen en brullen. Nian schrok hier zo van dat hij wegrende. Sindsdien dansen de leeuwen altijd met Nieuwjaar om het kwaad opnieuw te verjagen.
4. Een ander verhaal over Nian vertelt dat de keizer een wijze man vraagt om het probleem van het monster op te lossen.
De wijze man vraagt aan Nian waarom hij mensen doodt en vernietigt. Hij zegt dat hij mensen helemaal geen waardige tegenstanders vindt voor
het monster en daagt hem uit. “Je bewijst pas echt hoe sterk je bent als je alle andere monsters op aarde hebt vernietigd”.
Nian vertrekt getergd en komt precies een jaar later terug. Alle monsters op aarde heeft hij dan vernietigd.
Maar bij zijn terugkomst spelen een paar kinderen met vuurwerk en bemerken dat Nian bang is voor de knallen hiervan.
Vanaf dat moment wordt bij de viering van het Nieuwe Jaar knallend vuurwerk gebruikt om het laatste monster op aarde te verjagen.
Meer over de Leeuwendans Oorspronkelijk werd de leeuwendans alleen opgevoerd voor de keizer. Hetgeen de verhaal van de Keizers' droom (1) weer aannemelijk maakt.
Echter is na verloop van tijd de dans zich via het leger bij de burgers terecht gekomen en tegenwoordig is het een cultureel symbool van de Chinese traditie.
Iedere gelegenheid, feestdag, gebeurtenis of een zakelijke ontwikkeling... altijd wordt de leeuwendans opgevoerd, want de boze geesten dienen verjaagd te worden en het symboliseert geluk en overvloed.
De dans kent geen vaste volgorde. Het hangt een beetje af van de gelegenheid.
Wel begint en eindigt de leeuwendans altijd met een 3-voudige groet aan gastheer en gasten.
Elementen uit de dans kunnen zijn het al snuffelend verkennen van de omgeving, suai si, de slapende leeuw al dan niet met dromen. Andere elementen zijn het bijten naar vlooien, en het verzorgen van zijn toilet. Ook kan hij honger krijgen en op zoek gaan naar eten: het belangrijkste deel van de leeuwendans: de chang .
De Chang is de uitdaging of opdracht die de leeuw bij de dans heeft. Meestal (zeker bij het nieuwjaarsfeest) is dat de choi chiang (pak het groen),
waarbij ergens groene groente wordt opgehangen die de leeuw moet zoeken en vervolgens opeten. Naast de groente hangt vaak een Hong bao (rode envelopje) met geluksgeld of de betaling aan de dansers. De chang is er om te laten zien dat geluk en voorspoed niet vanzelf komen, je moet er wel iets voor doen.
Buiten de choi chiang zijn er ook meer symbolische changs, waarbij de leeuw een aantal groenten en fruit op een bepaalde manier op een bord moet leggen en sinaasappels en/of mandarijnen opeet. Na het eten kauwt de leeuw een tijdje op zijn voedsel en daarna spuugt hij een deel van het eten (bladeren of schillen) om zich heen onder hard tromgeroffel.
Dit is een symbool wat bedoelt dat de toekomst overvloedig zal zijn.
De naam choi chiang is afkomstig uit de tijd van de Ching dynastie, toen het verboden was de vechtsport in het openbaar te beoefenen.
Dus oefenden Chinese rebellen via de leeuwendans in het geheim, en deden alsof er een feest te vieren was.
Ondertussen werd er via de leeuwendansers op deze manier informatie verspreid en geld verzameld om het verzet tegen de Ching
(of Manchu) te financieren. De danser in het hoofd van de leeuw riep dan Choi Ching (‘pak de Ching!’) om aan te geven dat hij bij
het verzet hoorde.
Toen de Ching-informanten dat doorkregen, werd de kreet al snel Choi Chiang (‘pak het groen’), een kreet die
vandaag de dag nog altijd gebruikt wordt als de leeuw achter de groente en het geluksgeld aangaat.
Een leeuw bestaat uit een groot hoofd van gekleurd en verstevigd papier rond een frame van bamboe en ijzerdraad. Binnen in het hoofd zitten koorden en hefbomen waarmee de danser
de ogen, oren en mond van de leeuw kan bewegen.
Achterlijf en staart worden gevormd door een lange, veelkleurige doek.
De dansende leeuw bestaat uit twee personen. Zij dragen broeken die qua kleur de voor- en
achterpoten van de leeuw voorstellen. Hun bovenlichaam zit in het lijf van de leeuw.
De voorste persoon draagt het zware hoofd en moet dus sterke schouders en armen hebben.
De achterste persoon vormt voorovergebogen het achterlijf, waarvoor een sterke rug en sterke
benen vereist zijn.
In China komen geen leeuwen voor, vandaar dat de Chinese “leeuw” een aparte verschijning werd, net als de draak schijnbaar samengesteld uit verschillende andere wezens.
Noordelijke leeuwen en Zuidelijke leeuwen .
De noordelijke leeuw is vaak rood met goud, heeft een harig lijf en staat voor jeugd en speelsheid.
De zuidelijke leeuw heeft een groter en ronder hoofd, met bont langs de ogen, oren en mond.
Bij de zuidelijke leeuw is er in principe in drie versies: een rode, een gele en een zwarte, welke gelinkt
zijn aan drie historische krijgsheren en hun heldhaftigheden in de eerste twee eeuwen van onze jaartelling.
De rode leeuw staat voor loyaliteit, broederschap, eer en waardigheid.
De zwarte leeuw is een echte vechter, en hij staat voor agressie en kracht.
De gele leeuw is de keizer. Hij staat voor macht, fortuin en de hemelen.
Ook vertegenwoordigt de gele leeuw de keizerlijke troon. Naast deze traditionele drie zijn er tegenwoordig ook andere kleuren zoals goud, zilver, groen, wit, blauw, paars, oranje, enz.
Goud en zilver zijn populair, want dat staat voor rijkdom. Witte leeuwen worden in principe alleen bij begrafenissen gebruikt.
Bij sommige leeuwendansen komt een ‘Lachende Boeddha’ op. Een van de betekenissen van de leeuw uit de leeuwendans is ‘beschermer van Boeddha’.
Een klein, lenig persoon met op zijn hoofd een rond Boeddha-masker en vaak in gele monnikenkleren.
De Lachende Boeddha speelt met een waaier of een bal en daagt de leeuw uit mee te spelen.
Minder traditioneel dan de wushu-passen zijn de acrobatische acts rondom de leeuwendansen.
Zo kan de leeuwendans acrobatische bewegingen bevatten zoals bijv. sprongen, rollen, op stoelen balanceren etc.
Ze vormen het belangrijkste onderdeel van de leeuwendanscompetities die nu wereldwijd worden gehouden.
Leeuwen bewegen hier op spectaculaire wijze over metershoge palen heen en weer, met sprongen en duiken.
De Leeuwendans is een van de sporten tijdens de Aziatische Indoorspelen die sinds 2005 gehouden worden.
